“Suverenlik” – sadəcə bir siyasi anlayış deyil. Bu sözün arxasında bir xalqın öz taleyini müəyyən etmək iradəsi, dövlətinin müstəqilliyi, torpağının bütövlüyü və gələcəyinə sahib çıxmaq əzmi dayanır.
Azərbaycan tarixinin müxtəlif mərhələlərində xalqımız dövlətçilik ənənələrini qoruyub saxlamış, müstəqillik və azadlıq arzusu uğrunda mübarizə aparmışdır. XX əsrin sonunda Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etsə də, ölkənin bütün ərazisində dövlət suverenliyinin təmin edilməsi uzun illər mümkün olmamışdır. Bu baxımdan 20 sentyabr Azərbaycan tarixində xüsusi məna daşıyan günlərdən biridir.
Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində dövlət suverenliyinin tam bərpa olunması ilə bağlı tarixi hadisənin rəmzidir. 2023-cü il sentyabrın 19-da başlayan antiterror əməliyyatı sentyabrın 20-də başa çatmış və Azərbaycan Respublikasının dövlət suverenliyi bütün ərazi üzərində tam bərpa edilmişdir. Məhz bu tarixi hadisəni nəzərə alaraq, cənab Prezident İlham Əliyev 19 sentyabr 2024-cü il tarixli Sərəncamı ilə hər il sentyabrın 20-nin Azərbaycanda Dövlət Suverenliyi Günü kimi qeyd edilməsini müəyyən etmişdir.
Lakin suverenliyin tarixini yalnız bir günün hadisəsi ilə məhdudlaşdırmaq olmaz. Dövlətçilik, milli iradə və müstəqillik ideyaları uzunmüddətli siyasi və institusional proseslərin nəticəsidir. Bu baxımdan Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində Ulu öndər Heydər Əliyevin xüsusi rolu qeyd olunur. 1993-cü ildə Ulu öndər Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışından sonra ölkədə dövlət idarəçiliyinin möhkəmləndirilməsi, ictimai-siyasi sabitliyin təmin olunması və müasir dövlət quruculuğunun əsaslarının yaradılması istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır. 1995-ci ildə qəbul edilmiş Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası da müstəqil dövlətimizin hüquqi və institusional əsaslarının formalaşmasında mühüm mərhələ olmuşdur.
Bu dövlətçilik xəttinin sonrakı mərhələsində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab Prezident İlham Əliyev tərəfindən ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi davam etdirilmişdir. 2020-ci il Vətən müharibəsində əldə edilən nəticələrdən sonra 2023-cü il sentyabr hadisələri Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət hakimiyyətinin və konstitusiya quruluşunun təmin olunması ilə nəticələnmişdir.
20 sentyabrın ən böyük mənası isə ondan ibarətdir ki, bu tarix Azərbaycan dövlətçiliyinin ərazi baxımından bütövlüyünü və suveren hüquqlarının bütün ölkə ərazisində həyata keçirilməsini simvolizə edir. Dövlət suverenliyi yalnız sərhədlərin müəyyənliyi deyil. O, həm də qanunun aliliyi, dövlət institutlarının fəaliyyəti, konstitusiya quruluşu və xalqın öz dövlətinin gələcəyini müəyyən etmək hüququ deməkdir.
Bu gün Dövlət Suverenliyi Gününü qeyd edərkən tarixə yalnız keçmişin hadisəsi kimi baxmamalıyıq. Bu tarix bizə dövlətin necə qurulduğunu, müstəqilliyin hansı məsuliyyət tələb etdiyini və suverenliyin qorunmasının hər bir nəsil üçün nə qədər əhəmiyyətli olduğunu xatırladır.
Dövlət suverenliyi bir xalqın “mən varam” deməsinin dövlət səviyyəsində ifadəsidir.
20 sentyabr Azərbaycan xalqının dövlətçilik yaddaşında məhz bu mənası ilə yaşayacaq: öz dövlətinə sahib olmaq, öz torpağında öz qanunlarının hökm sürdüyünü görmək və gələcəyini müstəqil şəkildə müəyyən etmək.
Bu gün Azərbaycanın dövlət bayrağının ölkəmizin bütün ərazisində dalğalanması yalnız bir tarixi hadisənin deyil, uzun illər davam edən dövlətçilik prosesinin nəticəsi kimi qiymətləndirilir. Dövlət Suverenliyi Günü isə həmin tarixi yolun yaddaşlarda yaşadılması, gənc nəslə çatdırılması və dövlətçilik dəyərlərinin gələcək nəsillərə ötürülməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
20 sentyabr – tarixdə bir gün deyil, dövlətçilik yaddaşımızda bir səhifədir.
Bakı şəhəri 75 nömrəli tam orta məktəbin
Tarix müəllimi
Kamilə Qurbanova