Təbiətin qorunması yalnız ağacların, meşələrin və su hövzələrinin mühafizəsi demək deyil. Bu, insanların sağlam yaşayış mühitinin, ölkənin təbii sərvətlərinin və gələcək nəsillərin haqqının qorunması deməkdir. Məhz buna görə ekologiya sahəsində çalışan insanların üzərinə adi inzibati vəzifədən qat-qat böyük məsuliyyət düşür. 1 saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər İdarəsinin rəisi Rafiq Ədilovun rəhbərlik etdiyi sahə də öz mahiyyətinə görə yüksək tələbkarlıq, prinsipiallıq, operativlik və təbiətə həssas münasibət tələb edən mühüm fəaliyyət istiqamətlərindən biridir.

Cənub bölgəsinin zəngin təbiəti, yaşıllıq örtüyü, meşələri və digər təbii sərvətləri bu ərazilərdə ekoloji nəzarətin əhəmiyyətini daha da artırır. Belə bir coğrafiyada təbiətə vurula biləcək hər bir zərərin vaxtında müəyyənləşdirilməsi və qarşısının alınması mühüm məsələdir. Rafiq Ədilovun rəhbərlik etdiyi idarənin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri də məhz təbii sərvətlərə münasibətdə qanunvericiliyin tələblərinin qorunmasına nəzarət etmək, ekoloji tarazlığı poza biləcək hallara vaxtında reaksiya göstərmək və sağlam ətraf mühitin mühafizəsinə xidmət etməkdir.

Yaşıllıqların qorunması bu fəaliyyətin ən həssas istiqamətlərindəndir. Bir ağacın böyüməsi üçün illər lazım olduğu halda, ona vurulan zərər cəmi bir neçə dəqiqə ərzində baş verə bilər. Buna görə qanunsuz ağac kəsintilərinin, ağacların kökündən çıxarılmasının və ya yaşıllıq sahələrinə müdaxilələrin qarşısının alınması yalnız inzibati məsələ deyil, təbiət qarşısında məsuliyyətdir. Rafiq Ədilovun rəhbərlik etdiyi idarənin əməkdaşlarının Masallıda 9 tuya ağacının qanunsuz kökündən çıxarılması faktını yerində araşdıraraq təsdiqləməsi bu istiqamətdə ekoloji nəzarətin praktik əhəmiyyətini göstərən nümunələrdəndir.

Ətraf mühitin təmiz saxlanılması da ekoloji təhlükəsizliyin ayrılmaz hissəsidir. Müxtəlif ərazilərin məişət və digər tullantılarla çirkləndirilməsi sadəcə xoşagəlməz mənzərə yaratmır; torpağa, su ehtiyatlarına, bitki örtüyünə və nəticədə insanların yaşayış mühitinə mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə tullantıların qanunsuz yerləşdirilməsi hallarının müəyyən edilməsi, belə ərazilərin təmizlənməsinə nail olunması, pozuntu törədən şəxslər barəsində qanunvericiliyə uyğun tədbirlərin görülməsi və cəmiyyətin ekoloji məsuliyyətinin artırılması regional ekoloji idarəçiliyin mühüm istiqamətlərindəndir.

Torpaq və digər təbii sərvətlərə qanunsuz müdaxilələrin qarşısının alınması da ciddi nəzarət tələb edir. İcazəsiz qazıntılar, təbii landşaftın pozulması və sərvətlərdən qanunsuz istifadə uzun müddətdə ətraf mühit üçün bərpası çətin nəticələr yarada bilər. Belə halların vaxtında aşkarlanması, araşdırılması və qanunvericiliyin imkan verdiyi tədbirlərin görülməsi təbiətin yalnız bu gün üçün deyil, gələcək üçün də qorunmasına xidmət edir. Ekologiya sahəsində prinsipiallığın əsl mənası da pozuntu baş verdikdən sonra nəticələri aradan qaldırmaqla kifayətlənməyib, mümkün ekoloji zərərin qarşısını əvvəlcədən almağa çalışmaqdır.

Rafiq Ədilovun rəhbərlik etdiyi idarənin fəaliyyət sahəsinin genişliyi görülən işlərin məsuliyyətini də artırır. Lənkərandan Astaraya, Lerikdən Masallıya, Yardımlıdan Cəlilabada qədər müxtəlif təbii xüsusiyyətlərə malik böyük bir ərazidə ekoloji nəzarətin həyata keçirilməsi sistemli yanaşma tələb edir. Burada rəhbərin üzərinə əməkdaşların fəaliyyətinin düzgün əlaqələndirilməsi, daxil olan məlumatlara operativ münasibət göstərilməsi, monitorinqlərin təşkili və ekoloji qanunvericiliyin tələblərinin qorunmasına nəzarət kimi mühüm vəzifələr düşür. Təbiətin mühafizəsində nəticə isə kabinetdə deyil, qorunan ağacda, çirklənmədən təmizlənən ərazidə və qarşısı alınan ekoloji pozuntuda görünür.

Ekoloji problemlərlə mübarizənin yalnız cərimə və inzibati tədbirlərdən ibarət olmadığını da unutmaq olmaz. İnsanlarda təbiətə münasibət dəyişmədikcə davamlı nəticə əldə etmək çətindir. Buna görə maarifləndirmə, vətəndaşlarla ünsiyyət, sahibkarlara ekoloji tələblərin izah edilməsi və hər kəsdə yaşadığı əraziyə sahib çıxmaq düşüncəsinin formalaşdırılması ən az nəzarət tədbirləri qədər əhəmiyyətlidir. Güclü ekoloji idarəçilik qanunun tələbkarlığını maarifləndirmə ilə birləşdirərək insanlara təbiətin qorunmasının ümumi məsuliyyət olduğunu anlatmağı bacarmalıdır.

Rafiq Ədilovun rəhbərlik etdiyi 1 saylı Regional Ekologiya və Təbii Sərvətlər İdarəsinin qarşısında dayanan missiyanın mahiyyətində də böyük bir dəyər dayanır: təbiəti qoruyaraq gələcəyi qorumaq. Ağacların qanunsuz məhv edilməsinə, ətraf mühitin tullantılarla çirkləndirilməsinə, icazəsiz qazıntılara və təbii sərvətlərə zərər vura biləcək digər hallara qarşı ardıcıl mübarizə aparılması sağlam ekoloji mühitin təmin edilməsinin əsas şərtlərindəndir. Bu sahədə məsuliyyətlə görülən hər bir iş bir rayonun və ya bir idarənin hüdudlarından daha böyük məna daşıyır — qorunan hər qarış torpaq, hər ağac və hər təmiz ərazi Azərbaycanın sabahına saxlanılan təbii mirasdır.